శ్రీరామ నవమి -శ్రీ సీతా రామ కల్యాణం -శ్రీ సువర్చలాన్జనేయ స్వామి దేవాలయం -ఉయ్యూరు మంగళ వారం 8-4-14-

శ్రీరామ నవమి -శ్రీ సీతా రామ కల్యాణం -శ్రీ సువర్చలాన్జనేయ స్వామి దేవాలయం -ఉయ్యూరు మంగళ వారం 8-4-14-

వ్యాఖ్యానించండి

Filed under దేవాలయం

శ్రీ సువర్చలాన్జనేయ స్వామి దేవాలయం లోశ్రీ రామనవమి – శ్రీ సీతా రామ కల్యాణం -8-4-14 మంగళ వారం 

100_1946

100_1947

100_1948

100_1949

100_1950

100_1951

100_1952

100_1953

100_1954

100_1955

100_1956

100_1957

100_1958

100_1959

100_1961

100_1962

100_1963

100_1964

100_1968

100_1969

100_1970

100_1971

100_1972

100_1973

100_1974

100_1977

100_1978

100_1979

100_1980

100_1982

100_1983

100_1984

వ్యాఖ్యానించండి

Filed under పూజలు

జై సోమనాద్ –ప్రభాస తీర్ధం -10(చివరి భాగం )

జై సోమనాద్ –ప్రభాస తీర్ధం -10(చివరి భాగం )

ప్రభాస్ లో దర్శ నీయ దేవాలయాలు

స్కాంద పురాణం లో ప్రభాస ఖండం లో స్థానిక పవిత్ర యాత్రాస్తలాల ప్రస్తావన ఉంది .ప్రభాస్ కు తూర్పున అరేబియా సముద్రం ,సరితా నది సంగమపవిత్ర క్షేత్రం ఉంది .పురాతన క్రితుమ్బార్ పర్వతం ఉంది .తర్వాత ప్రభాస పట్టణ పూర్తీ వర్ణన ఉంది .ప్రభాస్ లో శివా లయాలు 135-అందులో యాత్రా స్థలాలు 8 మాత్రమె పేర్కొన్నారు .విష్ణ్వాలయాలు 5.వీటిలో యాత్రాస్తలాలు 3 మాత్రమె .దేవి ఆలయాలు 25లో దర్శించ గలిగేది 2మాత్రమె .సూర్య దేవాలయాలు 16లో చూడ దగినది అరణ్య ప్రాంతం లో ఉన్నది మాత్రమె. వినాయక ఆలయాలు 5లో ఒకటే ఆశ్రమ స్థానం లో దర్శింప గలిగేది .ఒకే ఒక నాగ దేవాలయం ఉంది.ఇది స్మశాన స్థలం .క్షేత్రపాలక ఆలయము ఒకటే .స్నాన కుండాలు 19పేర్కొనగా అందులో రెండు మాత్రమె స్నానానికి అనువుగా ఉన్నాయి .వాగులు 9 లో రెండు వాపి లు మాత్రమె అనువు .గజని మహమ్మద్ దండ యాత్ర తర్వాత 21కొత్త దేవాలయాలు నిర్మింప బడ్డాయి అని శాసనం ఉన్నా సాక్ష్యం గా ఒక్కటీ కని  పించదు.

ఈ నాటి దర్శనీయ దేవాలయాలు

1-శ్రీ సోమనాధ జ్యోతిర్లింగ దేవాలయం –సోమనాధ టెంపుల్ ట్రస్ట్ నిర్మించినది .ఇక్కడే రాజా కుమార్ పాల్ పూర్వాలయాన్ని నిర్మించాడు .ఆ నాటి సౌరాష్ట్ర ముఖ్య మంత్రి  ఉచ్చాంగ్ రాయి నావల్ శంకర్ దేబర్(యు యెన్ దేబర్) ఇక్కడ1940 ఏప్రిల్ 19నత్రవ్వకాలు జరిపించాడు .కేంద్ర పురావస్తు శాఖ త్రవ్వకాలలో బ్రహ్మ శిల కనిపించింది .దీని పై జ్యోతిర్లింగం ఉంది సౌరాష్ట్ర మాజీ పాలకుడు దిగ్విజయ్ సింగ్ 1950మే నెల 8నసోమనాధ ఆలయానికి శంకుస్థాపన చేశాడు .మే 11.నప్రధమ రాష్ట్ర పతి బాబూ రాజేంద్ర ప్రసాద్ శివ లింగ ప్రతిష్ట చేశారు .1962కు ఆలయ నిర్మాణం పూర్తీ అయింది .1970లో జామ్ నగర్ రాజ మాత తన భర్త స్మారకార్ధం’’ దిగ్విజయ ద్వారాన్ని’’ నిర్మించి భగవాన్ సత్య సాయి బాబా తో ఆవిష్కరింప జేసింది .దీనికి దగ్గర లోనే రాజ మార్గం ,దానిపై సర్దార్ పటేల్ భారీ విగ్రహం ఉన్నాయి .సోమనాధ ఆలయనిర్మానానికి పటేల్ పూనిక ,దీక్ష శ్లాఘనీయమైనవి .నెహ్రూ ఒప్పుకోక పోయినా ధైర్యం గా నిర్మాణాన్ని పూర్తీ చేయించాడు సర్దార్ .రాష్ట్ర పతి ని వెళ్ళ వద్దన్నా రాజేంద్ర ప్రసాద్ వచ్చి లింగ ప్రతిష్ట చేశాడు .సముద్రం దగ్గర ఆలయానికి దక్షిణాన ఒక స్తంభాన్ని నెలకొల్పారు .దీనిపై ఒక బాణం గుర్తు ఉంటుంది. ఇది దక్షిణ ధృవానికి, సోమనాధ ఆలయానికి మధ్య భూభాగం అనేది లేదు అని తెలియ జేస్తుంది .ఈ ఆలయానికి దగ్గరే పురాతన సోమనాధ దేవాలయం ఉంది .ముందు దీన్ని దర్శించే ఇప్పుడున్న దేవాలయ దర్శనం   చేస్తారు .ఈ పాత ఆలయం లోనే శివ పార్వతులు విహరించారని పురాణ కధనం .సోమనాధ ఆలయాన్ని సోమనాధ ట్రస్ట్ నిర్వహిస్తుంది .ప్రభుత్వం తగినంత భూమిని దేవాలయానికి సమర్పించి దిన వారీ ఖర్చులకు సహాయ పడింది .

2-ఆలయం లో శ్రీ హనుమాన్ ,హంరిజి దియోది విగ్రహం ,పేరడి వినాయక ఆలయం నవ దుర్గా ఖోదియార్ ,రాణి అహల్యా బాయి ప్రతిష్టించిన జ్యోతిర్లింగం అహల్యేశ్వర లింగం అన్నపూర్ణ గణపతి కాశి విశ్వ నాద ఆలయాలున్నాయి భైరవేశ్వర ఆలయమూ దగ్గర లోనే ఉంది .మహా కాళి మందిరమూ సమీపం లోనే ఉంది .కాళీ మందిరం దగ్గరే మహిషాసుర మర్దిని అయిన దుర్గా దేవి మందిరం చూడ దగినది .

3-సిద్ధ యోగ తపస్సంపంనుడైన శ్రీ దుఃఖ హరన్జీ సమాధి ఉంది ఆయన 1884లో మహా నిర్యాణం చెందారు .కుమార్ వాడ లో పంచముఖ మహాదేవ మందిరం ఉంది. బిలేశ్వర మందిరం ,త్రికం రాయ్ మందిరం భద్రకాళి మందిరం దర్శనీయం .అక్కడే రామ మందిరం ఉన్నది .

4-దై త్య సూదన మహా విష్ణు మందిరం హాఠకేశ్వర మహాదేవ మందిరం దగ్గర ఉంది .చక్ర దారి మందిరం గుప్తుల కాలానిది .1733లో ప్రభాస్ కు చెందిన దేశాయ్ సూరజ్ మల్ కు విష్ణుమూర్తి కలలో కనిపించి తాను చక్ర తీర్ధం లో ఉన్నానని బయటికి తీసి ప్రతిస్తించమని కోరగా నిర్మించిన ఆలయం ఇది .నాగర్ ల ఇల వేల్పు హాఠకేశ్వరుడు .

5-దర్జీ వాడ లో  హింగ్లా దేవి ఆలయం ఉంది ఇక్కడే చిత్ర గంధర్వేశ్వరాలయం ఉన్నది .కొత్త ఖడ్కి లో రావణేశ్వర మందిరం ,కాసార వాడ లో కాళికా మందిరం ,వానియ వాడ లో సముది మందిరం ,గోలా వాడ లో జమదగ్ని  మందిరం ,చౌగాన్ లో భంసల్వావ్ మందిరాలు దర్శనీయాలు .

6-సాల్ట్ వాడలో మామివావ్ ,నారీశ్వార్ మహేశ్వర్ మందిరం ,శాఖ చౌక్ లో బాలాజీ మందిరం ,రాం పుష్కర్ కుండ్ ,రామేశ్వర మందిరం శ్రీ రామ మందిరం ,సత్యనారాయణ మందిరం శ్రీ  రామ నాద మందిరం చూడ దగినవి .

7-కపూర్ ఫాలియా లో చంద్రేశ్వర మందిరం ,ధోబి వాడా లో శాం ఖేశ్వర మందిరం ,కుండ్ల భావాని  మందిరం  బ్రహ్మ పురి లో బ్రహ్మేశ్వర మందిరం  ఓంకార నివాస్ లో కోట్ నాద మందిరం చూడాలి

8-బీదియా ఖాడ్కి లో భీద్ భంజన్ దేవాలయం ,పాత చక్లా లో నరసింహ దేవాలయం ,చీబీ ఖడికి లో నాగ నాధ ఆలయం ,భట్ వాడా లో భద్రేశ్వరాలయం దర్శించాలి .

ప్రభాస తీర్దానికి సమీపం లోని ఆలయాలు

1-ప్రభాస్ కు వేరావాల్ కు మధ్య శశి భూషణ మందిరం ,అక్కడే భీద్ భంజన్ గణపతి మందిరం బంనేశ్వరాలయం ,చంద్రేశ్వర రత్నేశ్వరాలయాలు కపిలేశ్వరాలయం ,స్వర్ దగ్దేశ్వరాలయం దర్శనీయాలు .

2-వేరావాల్ సముద్ర తీరం లో ‘’భాలూకా తీర్ధం ‘’లోశ్రీ కృష్ణ భగవానుడు ఒక చెట్టుకు ఆనుకొని శయనించిన స్థలం ,పాదం లో వేటకాడు బాణం వేసిన ప్రదేశం చూడాలి .ఇక్కడే భాల్కేశ్వరాలయం ,ప్రాగతెశ్వరాలయం పాదం కుండ్ ,క్షేత్రపాలక్ ,పాండవ కూపం కనకా కనకేశ్వరాలయం చూడ దగ్గవి .

3-చోటా దర్వాజా దగ్గర ద్వారకా నాద దేవాలయం ,త్రివేణి మార్గం లోని బాలాజీ మందిరం ,లక్ష్మీ నారాయణ మందిరం ,రుద్రేశ్వరాలయం ,శాఖా మఠం ,కామ నాద మందిరం బ్రాహ్మీ స్వామి చూడ తగినవి .

4-సిద్ధ నాద దేవాలయం ,మార్కండేయ ఆశ్రమం ,శ్రీ ముఖ్ వివార్ అనే నాగ దేవాలయం ,హింగ్లా గూఫా ,గాయత్రి దేవి సూర్య మందిరం త్రివేణి మందిరం రామ మందిరం  మంకేశ్వార్ మందిరం ఇక్కడే ఉన్నాయి .

5-త్రివేణి నది ఒడ్డున నాగర్ శ్మశానం  ఉంది .జై ప్రభాస్ లో ఇంద్ర వారుణ అశ్విని బ్రహ్మ కుండాలనే పవిత్ర స్నాన కుండాలున్నాయి .ఆదిల్ ప్రభాస్ లో శ్రావణేశ్వర ,విశ్వ కర్మేశ్వర ఆదిలేశ్వర దేవతలకు చెందినవి

6-పరశురామ క్షేత్రం లో పరశురామ మందిరం ఇటీవలి నిర్మాణమే .మహా శ్మశాన్ అనేది ప్రజల కోసం ఏర్పాటైన శ్మశాన భూమి .సముద్రం దగ్గర ఉన్న బ్రహ్మ కుండం బ్రహ్మేశ్వర స్వామికి చెందింది .సముద్ర తీరం లో యోగేశ్వరి  వాగేశ్వరి దేవావాలయాలున్నాయి ఇక్కడే రత్నేశ్వర మందిరం ఉంది .సీస తో చేసిన శ్రీ హనుమాన్ మందిరం ఇక్కడే ఉంది

7-గౌరీ కుండ్ ,గౌరీ తపోవనం ,గౌరీ నామేశ్వరాలయం ,గాలవేశ్వర ,అగస్త్యేశ్వర ,కపిలేశ్వర మహాదేవ మందిరాలు దర్శనీయాలు ఇక్కడే విష్ణు కుండం ఉంది  వాణేశ్వరాలయం ఉంది .ఇక్కడి శివలింగానికి ‘’జుట్టు మొలిచి’’ ఉండటం విశేషం .ఒకప్పుడు ఒక యువతిని దుండగులు వెంటాడుతుంటే ఆమె ఈ ఆలయానికి చేరి స్వామిని ప్రార్ధిస్తే తనలో కలుపుకొన్నాడు. అందుకే కేశాలు కనిపిస్తాయని స్థానిక చరిత్ర .

8-దేహోత్సర్గ స్థలం –హిరణ్య తల ఘాట్ వద్ద ఉంది ఇక్కడే శ్రీ కృష్ణ బల రాములు తమ పార్ధివ దేహాలను విడిచి పెట్టారని కధనం .సోమనాధ ట్రస్ట్ నిర్మించిన గీతా మందిరం ఉంది శేష నాగావతారం అయిన బల దేవా గుహ ఉంది .లక్ష్మీ నారాయణ మందిరం శిధిలమై పోతోంది .ఇక్కడే ఓంకారేశ్వర మందిరం శ్రీ వల్లభా చార్యులు  నడయాడిన పవిత్ర ప్రదేశం ఉన్నాయి

9-దశాశ్వ మేదేశ్వర మందిరం భీమనాదాలయం కాశీ విశ్వనాధ మందిరం రణ ముక్తేశ్వర మందిరం నరసింహ మందిరం ,ఖాఖి అఖండ మందిరం ఇక్కడే ఉన్నాయి

10-,శీట్లా లో సూర్య దేవాలయం ఉంది .ఇది చాళుక్య రాజుల కాలం నాటిది .శిధిలావస్థలో ఉన్నా శిల్ప రామణీయకతకు ఆశ్చర్య పడతాం .ఇక్కడే శీతల మందిరం ,నగరేశ్వరాలయం ,అవదూతెశ్వర మందిరం ,హిరంఎశ్వరాలయం చిత్ర విచిత్ర మందిరాలు చూడాల్సినవి

ప్రభాస్ కు దూరం లో ఉన్న ఆలయాలు

మూల ప్రాచీ దేవాలయం అజోతాకు ఎనిమిది కిలోమీటర్లు గోరఖ్ మాది పది హీను కిలోమీటర్లు. ప్రాచి ఇరవై ,భీమ దేవాలయం ఇరవై నాలుగు ,గంగా కుండ్ ముప్ఫై ,కోటేశ్వరాలయం నలభై ,బ్రహ్మ గయ ముప్ఫై ,మూల ద్వారక ,నలభై (శ్రీ కృష్ణ నిర్మితం )గుప్త ప్రయాగ  ఎనభై ,తులసి శ్యాం యాభై ,గిరివన్ క్షేత్రం లో ఉష్ణ కుండం ఉంది .భీమ చాస్ బైజాల్ దుర్గ ,ద్రోణేశ్వర మహాదేవ్ డెబ్భై ,విష్ణుగయ ముప్ఫై ,జక్ర తీర్ధ ఇరవై ,గాయత్రి కుండ్ ,చ్యవన మహర్షి ఆశ్రమం  పదిహేను ,సూర్య దేవాలయం ఇరవై అయిదు ,మహా బల్ ఇరవై,వరాహ మందిరం పది ,కిలో మీటర్ల దూరం లో ఉన్న చాడాల్సిన ప్రదేశాలు .

వేరావాల్ లో బ్రహ్మ కుండం ,హాఠకేశ్వరం జలేశ్వర్ చూడచ్చు .అంది గ్రామానికి ఇరవై కిలోమీటర్లలో గుప్త గంగ ,దీనికి దగ్గరలో గౌతమ ఆశ్రమం ,ముప్ఫై కిలో మీటర్లలో ధన్వంతరి ఆలయం ,నలభై అయిదులో కామ నాదాలయం ,లను దర్శిస్తే ప్రభాస తీర్ధ యాత్ర సంపూర్ణం అయినట్లు .

శీఘ్రమే శ్రీ సోమనాధ ప్రభాస తీర్ధ సందర్శన ప్రాప్తి రస్తు

జై సోమనాద్ –ప్రభాస తీర్ధం  సంపూర్ణం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -6-4-14-ఉయ్యూ

వ్యాఖ్యానించండి

Filed under దేవాలయం

జై సోమనాద్ –ప్రభాస తీర్ధం -9

జై సోమనాద్ –ప్రభాస తీర్ధం -9

సోమనాధ మహా జ్యోతిర్లింగం

‘’సూర్య బింబ సంప్రఖ్యం –ఏవం సమకారమహా మేఖల మండితం

కుక్కుటాండ సమానం తద్ భూమి మధ్యే వ్యవస్థితం ‘’

సోమనాధ జ్యోతిర్లింగం సూర్య కాంతి తో సర్పాలు ఒకదానికొకటి చుట్టుకు పోయినట్లు కాంతి వంతం గా ప్రకాశిస్తుంది అది కోడి గుడ్డు ఆకారం లో భూమికి కేంద్ర స్థానం లో ప్రతిష్టితమై ఉంది ‘’అని దీని భావం .చంద్ర దేవుడు ఆ లింగాన్ని బ్రహ్మ పీఠం పై ప్రతిస్టించాడు .అయితే ఎంత పరిమాణం లో ఉంది ఆ లింగం ?దీనికి సరైన వివరణ ఎక్కడా లభించలేదు .ఆలయం అనేక సార్లు దాడికి గురి అయి ధ్వంసమైంది .అనేక సార్లు పునర్నిర్మింప బడింది .అయితే శివ లింగం మాత్రం కాలా ప్రభావానికి తట్టుకొని నిలబడింది .1026లో గజని మహమ్మద్ అసలు శివలింగాన్ని ధ్వంసం చేశాడు .అదే పురాతంన మైన అసలైన జ్యోతిట్లింగం .అల్లాఉద్దీన్ 1300లో మళ్ళీ ధ్వంసానికి పూను కొన్నాడు .దీని తర్వాత కూడా చాలా సార్లు ఆలయమూ జ్యోతిర్లిన్గామూ ధ్వంసమైనాయి .మహా రాణి అహల్యా బాయి  హోల్కార్ సకలేశ్వర దేవాలయం లో ప్రతిష్టించిన శివలింగం ఇటీవలిది అంటారు కాని దాఖలాలు లేవు .శివ విగ్రహం లో విలువైన వజ్రాలు ,మాణిక్యాలు శివ విగ్రహ ఖాళీ ప్రదేశం లో ఉన్నాయని విదేశీ చరిత్ర కారులు రాసింది అసత్యం అని తేల్చేశారు .శివ లింగానికే పూజ కాని విగ్రహానికి కాదు అని అందరికి తెలిసిన విషయమే .మహమ్మద్ నిజాం అనే చరిత్రకారుడు సోమనాద్ దేవాలయం లో శివలింగమే ఉంది కాని శివ విగ్రహం లేదని రాశాడు .

సోమనాధ దేవాలయం లో సింగ్ ద్వారాలు

ఆగ్రా లో ఆగ్రా కోట కు ఇప్పటికీ ఉన్న ముఖ్య ద్వారాలు దేవ దారు కలప తో చేయ బడ్డాయి .ఇవి సోమనాధ దేవాలయ ద్వారాలని గజని వీటిని1026లో దోచి ఆగ్రా కు తరలించాడని అంటారు  .1836 లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెని కాబూల్ ను ఓడించింది .బ్రిటిష్ జెనరల్ ‘నాట్ ‘’’మహమూద్ యొక్క’’ గద’’ను సోమనాధ ద్వారాలను అతని సమాధి నుండి తీసుకు రమ్మని ఆదేశించాడు .గద దొరక లేదు. కాని ద్వారాలు మాత్రం కంపెనీకి చేరాయి .వీటికి వైభవోపేత స్వాగత సత్కారాలు జరిగాయి .జునాగాద్ నవాబు ను ఈ ముఖ్య ద్వారాలను సోమనాధ దేవాలయానికి అమర్చమని హుకుం జారీ చేశాడు .వీటిని అమరుస్తుండగా1884 మార్చి 9 నబ్రిటిష్ పార్ల మెంట్ లో తీవ్ర వాదోప వాదాలు జరిగాయి .దీనితో భయ పడిన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఈ ద్వారాలను ఆగ్రా కోటకే అమర్చి ఉంచేశారు .

 

సోమనాధ ఆలయం ద్వారాల సంగతి ఇంకా వివాదం గానే ఉంది .ఇద మిద్ధమని తేలలేదు .ఇవి దేవదారు కలప తో చేయ బడ్డాయి .వీటికి బిగించిన బందులూ వగైరా ఈ ఆలయానికి సరిపోలేదని అందుకే ఆగ్రా కోటకే ఉండి పోయాయని అన్నవారూ ఉన్నారు .పడమటి భారత దేశం లో దేవదారు కలపను వాడనే వాడరు .వీటిని ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లోనే ఎక్కువ గా వాడుతారు .కనుక ఈ ఆగ్రా గేట్లు సోమనాధ దేవాలయానికి చెందినవి కావు అని ఖచ్చితం గా చెప్ప వచ్చు .

పురాతన భారతీయ  నగరం ప్రభాస్

భారత దేశ ప్రాచీన నగరాలలో ప్రభాస్ కూడా ముఖ్యమైనది .ఇప్పటికీ దీనికి మునిసిపాలిటీ హోదా లేదు .పంచాయితీ కూడా లేదు .సరై న రోడ్లు లేవు .కరెంటు మంచి నీరు పారిశుధ్యం పై అధికారుల నిర్లక్ష్యం స్పష్టం గా కని పిస్తుంది .వేరావాల్ మునిసి పాలిటీ యే దీని అవసరాలను చూస్తుంది .ప్రభాస్ చారిత్రాత్మక, ఆధ్యాత్మిక పర్యాటక కేంద్రం అయినా అందరి నిర్లక్ష్యానికి గురి అయింది .కనీసం రైల్వే స్టేషన్ కూడా లేదు .వేరావాల్ దగ్గర స్టేషన్ .అక్కడి నుంచి ఇక్కడికి రహదారి సురక్షితం గా లేదు .పర్యాటక సంస్థ ప్రాభుత్వం ఏంతో శ్రద్ధ పెట్టాల్సింది .

ప్రభాస్ కోట

చాళుక్యుల కాలానికి చెందిన ప్రభాస్ కోట నిర్మాణ కౌశలానికి మచ్చు తునక గా నిలుస్తుంది .కోట పశ్చిమ భాగం ఇసుక లో కూరుకు పోయింది .తూర్పు భాగం దాదాపు శిదిలమై కూలేందుకు సిద్ధం గా ఉంది .మిగిలిన రెండు వైపులా కోట పటిస్టం గా ఉండి దాని ప్రతిభ ను వైభవాన్ని  చాటు తోంది .దీని రక్షణ కై ప్రభుత్వం శ్రద్ధ చూపక పోవటం విచారకరం .లేక పోతే దాని ఆన వాళ్ళు కూడా లభించక పోయే ప్రమాదం ఉంది .1026లో గజని దండ యాత్ర సమయం లో కోట లేదు .అప్పటికేవరికీ సోమనాధ దేవాలయ  ఇతర ఆలయాలకు రక్షణ కు ఒక కోట అవసరం అన్న ఆలోచనే రాలేదు .’’త్వారిఖ్ ఉ హిందూ ‘’అనే ఉర్దూ గ్రంధం లో సోమనాదాలయానికి చుట్టూ బలిష్టమైన గోడ ఉండేదని ఉంది .

‘’                    కమిర్ ఉట్-త్వారిఖ్ ‘’

అంటే సంపూర్ణ చరిత్ర .ఇది 1230లో వెలువడిన గ్రంధం .దీనిలో సోమనాదాలయం చుట్టూ బలమైన గోడ ఉండేదని రాసి ఉంది .స్కంద పురాణం ప్రభాస ఖండము లో కూడా ఈ విషయం ఉంది .దేశం లో ఎవరూ కూడా సోమనాద ఆలయ య ధ్వంసానికి పాల్పడే సాహసం చేయలేదు .కాని ఆఫ్ఘనిస్తాను నుంచి వచ్చిన గజినీ మహమ్మద్ మొదటి సారిగా ఈ ఆలయాన్ని, జ్యోతిర్లిన్గాన్ని విధ్వంసం చేశాడు .అందువల్ల రాజా కుమార్ పాల్ కొత్త ఆలయ రక్షణ కు బల మైన కోట నిర్మించాలని భావింఛి నిర్మించాడు .1168 భద్ర కాళి ఆలయ శాసనం ప్రకారం ఇది యదార్ధమే నని రుజువైంది .అప్పటిదాకా ప్రభాస్ ప్రజలు ప్రభాస్ కు చాలా మైళ్ళ దూరం లో ‘’నగ్రాపూర్ ‘’లో నివ సించేవారు .ఆలయ భద్రత కోసం ప్రజలు ప్రభాస్ కు వచ్చి స్తిర పడ్డారు .అల్లాఉద్దీన్ ఖిల్జీ సేనాని ఆలం ఖాన్ ప్రభాస్ పై1300లో  దాడి చేశాడు .సంపూర్ణ వినాశనం సృష్టించాడు .1386లో స్థానిక రాజు ప్రభాస్ పర్మనే కోటను పునర్నిర్మించాడు .ఈ విషయం 1396శాసనం లో కనిపిస్తుంది .

నియామత్ ఖాన్ లోడి పడమటి ద్వారం పై  1747లో శిఖరం నిర్మించాడు .అందుకే దీన్ని’’ లోడీ కోట’’ అంటారు .1766లో కోట ను పునర్నిర్మించాడు .1788లో  జునాగాద్ వీరుడు’’ అమరజీ’’ కోటను శత్రు దుర్భేద్యం చేశాడు .కోట చుట్టూ లోతైన అగడ్త నిర్మించాడు.’’ సన్నిహిత నది ‘’నుండి ఈ అగడ్త లోకి నీటిని పంపి నింపేశాడు .కోట కింద తప్పించుకు పారి పోవటానికి ఒక సోరంగమార్గాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేశాడు .ఇప్పుడిది ఉపయోగం లో లేదు .కనుక మూసేశారు .పడమటి ద్వారం వద్ద ఒక ఏనుగు సమాధి ఉంది .ఈ గజరాజు యుద్ధం లో వీరోచిత సేవలందించి వీర మరణం పొందింది .అందుకే ఈ స్మ్రుతి చిహ్నం .

ప్రభాస్ తీర్ధ యాత్ర

1300నుండి 1707వరకు ప్రభాస్ లోని దేవాలయాలు అనేక విధ్వంసాలకు గురి అయ్యాయి .జననష్టం ,ఆలయ ధ్వంసం ,విగ్రహ విద్వ్హంసం జరిగాయి .లూటీ లు గృహ దహనాలు దోపిడీలు నిత్య క్రుత్యమైపోయాయి .అత్యున్నత దశలో ప్రభాస్ ఉన్నప్పుడు ‘’ఆలయ నగరం ‘’గా వినుతి కెక్కింది .ఆలయ ప్రదేశాలు మారాయి. కొత్త ఆలయాలు నిర్మాణమై,అభివృద్ధి చెందాయి .లక్షలాది యాత్రికులు సందర్శించి అర్చనలు జరిపి తరించే వారు .’’ఆది జ్యోతిర్లింగం’’ గా సోమ నాద జ్యోతిర్లింగం ప్రసిద్ధి చెందింది .ప్రభాస్ లోనే శ్రీ కృష్ణ నిర్యాణం జరిగింది .వేదకాలం నుండి మహా భారత కాలం దాకా ఒక వెలుగు వెలిగింది .ఇప్పుడు కూడా ప్రభాస్ ఒక ముఖ్య యాత్రా కేంద్రం గానే ఉంది .’’హోలీ ఆఫ్ హోలీస్ ‘’అని పించుకోంది.అంటే పవిత్రాతి పవిత్ర దేవాలయం అన్నమాట .

ప్రభాస్ కేవలం భక్తీ తీర్ధమే కాదు. ఇక్కడ పితృదేవతలకు శ్రాద్ద  క్రియలు జరిపే క్షేత్రం గా కూడా ప్రసిద్ధి ఉంది .ఏడాదిలో ప్రతి రోజూ పిత్రువిది జరపటానికి ఇక్కడికి వస్తూ ఉంటారు ముఖ్యం గా చైత్ర ,భాద్రపద,  కార్తీక పవిత్ర  మాసాలలలో పితృ కార్యాలు జరపటానికి వేలాది మంది వస్తారు .శ్రాద్ద క్రియలకు మాత్రమె కాక’’ త్రివేణి  ఆశ్రాన్’’అంటే త్రివేణీ నదిలో పవిత్ర స్నానాలు చేయటం ప్రత్యేకత .సోమా వతి అమావాస్య ,చంద్ర గ్రహణాలలో త్రివేణి నదిలో తప్పక పవిత్ర స్నానం చేసి సోమనాధ జ్యోతిర్లిన్గాన్ని దర్శించి పునీతులౌ తారు .ఇది పురాణ కాలం నుంచి వస్తున్న సంప్రదాయమే .

ప్రభాస్ లో బ్రాహ్మణులు వేదం శాస్త్రాధ్యయనం చేసి కర్మ కండలు చేయించటం లో ఉద్దండులని పించుకొన్నారు .శ్రద్ధాభిషేకం ,పూజా ,శ్రార్ధ తర్పణం మొదలైన వాటిని చాలా శాస్త్రోక్తం గా జరిపించే సామర్ధ్యం ఉన్నవారు .బాగా మత భావాలు జీర్ణించుకొని వేదప్రామాణికం గా విధులు నిర్వహించి అందరిని సంతృప్తి పరుస్తారు .గొప్ప ఆతిధ్యాన్నిచ్చే సహృదయులు కూడా .దైవ భక్తీ దైవ భీతి ఉన్నవారు .కార్తీక మాసం లో అంటే విక్రామి నెలలో సోమనాధ స్వామికి గొప్ప ఉత్సవాన్ని శశి భూషణ మహా  దేవాలయం వద్ద ప్రతి సోమవారం  జరుపుతారు .ప్రభాస తీర్ధం లోని ప్రజలు అందరు ఉదారులు సౌజన్యులు స్నేహ శీలురు ,పవిత్ర భావన లో ఉంటారు.పెద్దమనిషి తరహా లో వ్యవహరిస్తారు .అదీ ప్రభాస తీర్ధ ప్రజల గొప్పతనం .

గమనిక -2002లో మేము గుజరాత్ లోని అహమ్మదా బాద్ కు మా రెండో అబ్బాయి శర్మ వాళ్ళింటికి వెళ్ళినప్పుడు మేమందరం ద్వారక ,సోమనాద్ లను దర్శించాము .అప్పటి సమాచార కేంద్రం ప్రచురించిన ‘’సోమనాద్ ‘’పై పుస్తకాన్ని చదవి రాసిన వివరాలివి .మేము చూసి పన్నెండేళ్ళు అయింది .కనుక తర్వాత జరిగిన అభివృద్ధి ఇందులో లేదని గ్రహించమని ప్రార్ధన .రేపటి ఎపిసోడ్ లో ప్రభాస్ లో ఉన్న ముఖ్య క్షేత్రాల వివరాలతో ఈ సీరియల్ ముగుస్తుంది .

Inline image 3   Inline image 1Inline image 2

Inline image 4Inline image 3

 

         

గజని మహమ్మద్

 

భద్రకాళి దేవాలయం

 

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -5-4-14-ఉయ్యూరు

వ్యాఖ్యానించండి

Filed under దేవాలయం

జై సోమనాద్ –ప్రభాస తీర్ధం -8

జై సోమనాద్ –ప్రభాస తీర్ధం -8

1893జులై 25మొహర్రం లో తాజియా సందర్భం గా హిందూ ముస్లిం ల మధ్య పెద్ద అంతర్యుద్ధమే జరిగి 13మంది మరణించారు .దోపిడీ దార్లు విజ్రుమ్భించి హిందూ ఆలయాలను నేల మట్టం చేశారు .దోషులను గుర్తించి అరెస్ట్ చేసి జైలుకు పంపారు .అసంతృప్తి తొలగించటానికి కొద్ది కాలం తరువాత విడుదల చేశారు .ఇద్దరి మధ్యా సయోధ్య కుదిర్చారు .

పరిస్తితులు చక్క బడగానే ప్రభుత్వం దేహోత్సార్గ్ ఘాట్ లో లక్ష్మీ నారాయణ దేవాలయ నిర్మాణానికి అనుమతించింది .మంత్రి బూబుద్దీన్ భాయ్ చేతుల మీదు గా భూమి పూజ జరిపించారు .నిర్మాణం పూర్తీ అవగానే విగ్రహ ప్రతిష్టకు యాగం నిర్వహించారు .ఆలయాన్ని సీలు చేసి పోలీసు రక్షణ కల్పించారు .

సర్దార్ పటేల్ చొరవ తో సోమనాధాలయ నిర్మాణం

1947వరకు ప్రభాస్ అంతటా ప్రశాతం గా నే ఉంది .జునాగాద్ నవాబు సంస్థానాన్ని పాకిస్తాన్ లో కలపాలని ప్రయత్నిస్తే ప్రజలు వ్యతిరేకించి తిరుగు బాటు చేశారు .నవంబర్ 9  నవాబుఎవరికీ తెలియ కుండా పాకిస్తాన్ పారి పోయాడు .  జునాగాద్  భారత దేశం లో విలీనం అయి పోయింది ..1947నవంబర్ 15న భారత దేశ తొలి ఉప ప్రధాన మంత్రి సర్దార్ వల్లభ భాయి పటేల్ శ్రీ సోమనాధ మహా దేవాలయాన్ని నిర్మించాలని ప్రకటించి దానికోసం ‘’సోమనాధ టెంపుల్ ట్రస్ట్ ‘’ను ఏర్పరచాడు .దీనికి జామ్నగర్ మహా రాజు దిగ్విజయ సింగ్ అధ్యక్షుని చేశారు .1951కి సోమనాధ దేవాలయ నిర్మాణం పూర్తీ అయింది .సోమ నాద మహా జ్యోతిర్లింగా ప్రతిష్ట ను భారత ప్రధమ రాష్ట్ర పతి శ్రీ  బాబూ రాజేంద్ర ప్రసాద్ తమ అమృత హస్తాలతో నిర్వ హించారు .దీని తర్వాత జామ్ నగర్ రాజ మాత తన భర్త జ్ఞాపకార్ధం ఒక దేవాలయాన్ని నిర్మించి భగవాన్ శ్రీ సత్య సాయి బాబా గారి చేత ఆవిష్కరింప జేసింది .

Inline image 1

 

సోమ నాద దేవాలయ సింహావ లోకనం

అసలు సోమ నాద దేవాలయాన్ని మొదట ఎవరు నిర్మించిందీ చరిత్రలో లిఖింప బడి లేదు .స్కంద పురాణం లో సోమనాధ శివ లింగ వివరాలున్నాయి కాని ఆలయం గురించి లేదు .కాని సోముడు అని పిలువ బడే చంద్రుడు ఈ లింగాన్ని ప్రతిష్టించినట్లు అందుకే సోమనాధుడు అని పిలువ బడి నట్లు తెలుస్తోంది. భద్రకాళి దేవాలయం లోని 1225-1169శాసనం ప్రకారం సోమ రాజు అనే రాజు సోమనాధ ఆలయాన్ని కట్టించి నట్లు ఉంది .ఈ సోముడు చంద్రుడు కాదు ఒక రాజు మాత్రమె .ఒక గోపురం మాత్రం స్వర్ణ ఖచితం అని ఉంది .మొత్తం ఆలయం బంగారం తో చేయబడిలేదు .రాజా సోముడు చంద్ర వంశస్తుడు కాని యదు వంశస్తుడు కాని అయి ఉండవచ్చు నని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు .కాని భారతీయ పండితులు చరిత్రకారులు సోమనాధ ఆలయం క్రీ పూ 6వ శతాబ్దం నుంచే ఉందని వివరిస్తున్నారు భద్రకాళి  దేవాలయం లోని శాసనం ప్రకారం రాజా కృష్ణ రాజ్ ఆలయాన్ని వెండి తో నిర్మించినట్లు ఉంది .ఇదే అసలు సోమనాధ దేవాలయం అంటారు .ఈ కృష్ణ రాజు భగవాన్ శ్రీ కృష్ణుడు కాదని గ్రహించాలి .బహుశా మాల్వా నుండి నాసిక్ దాకా పాలించిన కృష్ణ రాజ కల్చూరి అయి ఉండవచ్చు .ఇతను శివ భక్తుడు .ఈయనే ఆరవ శతాబ్దిలో ‘’హిమవాన్ ‘’ ఆకారం లో ఆలాయ నిర్మాణం చేశాడని అనుకొంటారు .శాసనం లో మూడవ దేవాలయం సంగతి లేదుకాని దారువు అంటే కొయ్య తో నిర్మింప బడిన ఆలయ వివరం ఉంది .చరిత్రకారుల దృక్పధం లో ఆరబ్బుల వల్లభి పూర్ పై చేసిన దండ యాత్రలోఆలయం విధ్వంసం అయి ఉండ వచ్చు .అందుకని క్రీ శ. 815లో రాజా నాగ భట్టు దీన్ని పునర్నిర్మించాడు .కాని శాసనం లో నాగ భట్ట మహా రాజు ఇక్కడికి వచ్చినట్లు ఉంది కాని ఆలయ నిర్మాణ వివరాలు లేవు .

మహమ్మద్ గజినీ దండ యాత్రలో భారత్ ను సందర్శించిన ఆల్ బ్రూని చరిత్ర కారుడు సోమనాధ దేవాలయం బృహత్తర నిర్మాణం అని వంద సంవత్సరాలచరిత్ర కలిగిన ఆలయం అని రాశాడు .ఆతను దారు నిర్మిత దేవాలయం విషయమూ పేర్కొన్నాడు .శాసనధారం గా గుజరాత్ రాజు రాజా భీమ సోలంకి సోమనాధ ఆలయ నిర్మాణానికి కావలసిన ముడి రాయి ని అంద జేశాడు .మహమూద్ దొపిడీ  ముఠాదేశాన్ని వదిలి పోగానే శిధిల సోమనాదాలయాన్ని రాజా వదాన్ ,రాజా బీసల్ దేవ్ చౌహాన్ మొదలైన  వారు కలిసి మళ్ళీ నిర్మించారు .రాజా కుమార పాలన లో ఇది జరిగిందని తెలుస్తోంది .నాణ్యమైన రాయి ఉపయోగించక పోవటం నిర్మాణం పై అజమాయిషీ సరిగ్గా లేక పోవటం వలన కట్టిన కొద్ది కాలానికే ఆలయానికి బీటలు పడి శిదిలమవటం ప్రారంభ మైంది .

సిద్ధ రాజ్ జై సింగ్ ఆలయాన్ని మరమ్మతులు చేసి కాపాడుదామను కొన్నాడు కాని అంతలోనే మరణించాడు .అతని కుమారుడు రాజ్యానికి వారసుడు అయిన కుమార పాలుడు భావ బృహస్పతి అనే గురువు ఆశీర్వాదం తో 1169 లో ‘’మేరు రాజ ప్రాసాదం ‘’పధ్ధతి లో పునర్నిర్మించాడు .జైన చరిత్రకారులు ఈ ఆలయాన్ని ఆచార్య హేమ చంద్ర పూరి గారి తోడ్పాటు తో రాజా కుమార్ పాల్ నిర్మించినట్లు రాశారు .భద్రకాళి దేవాలయ శాసనం లో గజనీ దండ యాత్ర విషయం లేనే లేదు .ఎవరెన్ని చెప్పినా సోమనాధ ఆలయ నిర్మాణం ఘనత మాత్రం రాజా కుమార పాల్ కే దక్కింది .సోమనాదాలయం1300,నుండి 1707మధ్య కాలం లో అనేక వరుస దండ యాత్రలకు, దోపిడీ కి గురైంది .ఆలయం శిధిలమై పోయింది .1808లో ఆలయ శిఖరం దానంతటది అదే కూలి పోయింది .సర్ పాట్రిక్ కేదేల్ అనే ‘’ప్రభాస్ సంరక్షక అమెండ్ మెంట్ కౌన్సిల్’’ అధ్యక్షుడు 1932లో జునా గడ దివాన్ అవక తవక పనులను గుర్తించి పునర్నిర్మాణాన్ని తానే చేబట్టాడు .ముందుగా శిధిలాలను  తొలగించాలని ఆదేశాలు జారీ చేశాడు .అప్పుడే ఆలయ నిర్మాణం సాధ్యం అని నిర్ణయించాడు .డీ బూర్జేస్ ,డీ కాగ్నిస్ ,కల్నల్ టాడ్ ,లెఫ్టిఫినేంట్ పోస్టన్ మొదాలైన విదేశీ నిర్మాణ శిల్పులు భారత దేశ రాజులు సోమనాధ మహా దేవాలయ నిర్మాణానికి సహకరించిన విధానాన్ని ఎంత గానో మెచ్చుకొని శ్లాఘించారు

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -5-4-14-ఉయ్యూరు

 

వ్యాఖ్యానించండి

Filed under దేవాలయం

జై సోమనాద్ –ప్రభాస తీర్ధం -8

జై సోమనాద్ –ప్రభాస తీర్ధం -8

కుల్యన్న లో నియామత్  ఖాన్ మిస్కాన్ స్వాత్ పీర్ తో సయోధ్యగ లేడు.పరిస్తితులూ అనుకూలించక చని పోయాడు .జునాగడ్ రాజు షేర్ ఖాన్ బాబీ మరణించాడు .1758లో బాబీ మరణం తర్వాత కొడుకు మహామత్ ఖాన్ పనికి రాని  వాడని తేలిపోయాడు .భార్య సుల్తానా తో తగాదా పడ్డాడు .పినతల్లి తో సంబంధం పెట్టుకొన్నాడు .ఆమె చాలా తెలివి గలది ధైర్య వంతురాలు .ప్రభాస్ ను వేరావాల్ ను అధీనం లోకి తెచ్చుకుంది .దీనికి వేరావాల్ దేశాయి తోడ్పడ్డాడు .13ఏళ్ళు చాలా రాక్షసం గా పాలించింది .క్రమం గా దేశాయి ఆమెను తిరస్కరించటం ప్రారంభించాడు .మంగ్రోల్ రాజు సేక్ మియాన్ ఖాజీ ఆమె ను ప్రబాస్  ,వేరావాల్ నుంచి నెట్టేశాడు .వాటిని మియాన్ ఖాజీ కి అప్ప గించాడు .ఈ వార్త పోర్బందర్ రాజు సత్రంజి విని వేరావాల్ పై దాడి కి దిగాడు .అయితే ఇద్దరి మధ్య ఒప్పందం కుదిరి ఈ ప్రాంతాన్ని ఇద్దరూ పంచుకొన్నారు .

ఈ సమయం లో నవాబ్ మహావర్ ఖాన్ కు చెందిన ఆరబ్ సైనికులు ఎదురు తిరిగి అరెస్ట్ చేశారు .జునాగడ్ కోటను స్వాధీన పరచుకొన్నారు .అప్పుడు పద్దెనిమిదేళ్ళ కుర్రాడు వీరుడు మంగ్రోల్ కు చెందిన వీర అమరాజీ జునాగడ్ చేరి నవాబ్ ను చెర విడి పించాడు .దీనికి కృతజ్ఞత గా అమర్జీ ని సైన్యదికారిని చేశాడు నవాబు .చురుకుదనం సాహసం తెలివి తేటలతో అమరజీ సర్వ సైన్యాధ్యక్షుడిగా ముఖ్య మంత్రి  అయ్యాడు .1773లో నవాబు అతన్ని ఖైదు చేశాడు షేక్ మియాన్ ఖాన్ కు అవకాశం ఇచ్చి వేరావాల్ పై దాడి చేసి ఆక్రమించుకోవటానికి అనుమతి నిచ్చాడు .అప్పుడు జునాగద్ నవాబు అమరజీ ని జైలు నుంచి విడుదల చేయించాడు .1784లో నవాబు మోసం చేసి అతన్ని హత్య చేశాడు .దీనితో కోపించిన గైక్వాడ్  సింధియాలు నవాబు ను తీవ్రం గా వ్యతిరేకించి హెచ్చరించాడు .మెత్త బడిన నవాబు అమర్జీ కొడుకు దివాన్ ను చేశాడు .జరిగిన దానికి పశ్చాత్తాపం ప్రకటించాడు .

1786లో ఇండోర్ మహా రాణి అహల్యా బాయి హోల్కార్ మళ్ళీ సోమనాధ దేవాలయ నిర్మాణాన్ని చేబట్టింది .శాస్త్రోక్తం గా సోమనాధ జ్యోతిర్లింగ ప్రతిష్ట ను1788 లో చేయించింది .దీనికి దేశాయ్ చబీల్దాస్  గొప్ప సహకారం అందించాడు .1788లో దివాన్ రఘునాద్ వేరావాల్ ను స్వాధీనం చేసుకొన్నాడు కాని ప్రభాస్ మాత్రం షేక్ మిలాన్ అధీనం లోనే ఉంది .1793లో దేశాయ్ జి భాయి షేక్ మియాన్ పాలన నుంచి ప్రభాస్ ను విడిపించాడు .ఖాన్ జామ్ నగర్ చేరిన తర్వాత మళ్ళీ ప్రభాస్ ఖాన్ అధీనం లోకి వచ్చింది .

1810లో బరోడా గయక్వాడ్ దివాన్ బితాల్ రావు దేవాజి ప్రభాస్ లోసోమనాధ ఆలయం వద్ద దేశాయి  ధర్మ శాలను నౌబత్ ఖానా ను నిర్మించాడు ..దేశాయ్ ఉమా శంకర్ భాయీజి సహాయం తో ఒక గ్రామాన్నిదైత్య సూదన దేవాలయానికి  నిర్వహణ,పూజాదికాల కోసం  రాసిచ్చి దానికి’’ దుదన్యా’’ అని పేరుపెట్టాడు .పీష్వాలు కూడా అనేక దేవాలయ పునరుద్ధరణకు కొత్త ఆలాయాల నిర్మాణం చే బట్టారు .1806లో ప్రభాస్ బ్రిటిష్  పరిపాలన లోకి వచ్చింది .నేరగాళ్ళు బందిపోటు దొంగలు స్వైర విహారం చేశారు. ప్రజలు బరోడా మహా రాజు కు విన్నపాలు పంపి ఈ ప్రాంతాన్ని హింసా భీభాత్సాల నుండి కాపాడటానికిసహాయం కోరామన్నారు .  ఈస్ట్  ఇండియా కంపెనీ వారి కెప్టెన్ మాక్ మేరాడో ను జునాగడ్ పంపింది  .1813లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెని జునాగడ్ నవాబు ల మధ్య ఒప్పందం జరిగింది .నవాబు కు ఈ ప్రాంత శాంతి రక్షణ బాధ్యతలను కంపెని అప్ప గించింది .ప్రభాస్ లో యాత్రీకులకు ఇబ్బంది కలగ కుండా చూడమని కోరింది .

బరోడా రాజు ప్రభాస్ లో దర్బారు నిర్వహించాడు .1893నాటికి ప్రభాస్ లో శాంతి నెలకొన్నది ..కాని కొద్ది కాలానికే పరిస్తితులు కల్లోల రూపం దాల్చాయి .బ్రిటిష్ చొరవ తో వెంటనే శాంతి ఏర్పడింది .కల్నల్ హంటర్ ఆధ్వర్యం లో ఒక కమిషన్ ను ఏర్పాటు చేసి రాష్ట్రాలలోని హిందూ ప్రజల హక్కులను కాపాడే ప్రయత్నం జరిగింది .ఇన్ని జరిగినా ఈ ప్రాంతం లో దోపిడీలు దాడులు ,చట్ట వ్యతిరేక కార్యక్రమాలు ,న్యాయ ఉల్లంఘనలు యధా విధి గా జరిగి పోతున్నాయి .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -30-3-14-ఉయ్యూరు

1 వ్యాఖ్య

Filed under దేవాలయం

జై సోమనాద్ –ప్రభాస తీర్ధం -7

జై సోమనాద్ –ప్రభాస తీర్ధం -7

1547లో డయ్యూ డే కోస్తానే కు చెందిన పోర్చుగీసు  గవర్నర్ సుల్తాన్ సేనలను డయ్యూ లో ఓడించి సౌరాష్ట్ర  ఓడ రేవులని స్వాధీన పరచుకొన్నాడు .అక్కడి నుంచి ప్రభాస్ మీద పడి మసీదు, దేవాలయం అనే భేదం లేకుండా నిర్దాక్షిణ్యం గా దోపిడీ చేసి కూల్చి వేశారు  .ప్రభాస్ అంతా శిధిలాల మయం అయి పోయింది .ప్రసిద్ధమైన’’ భిపూరక్ ప్రశస్తి ‘’శిలా ఫలకాన్ని లాగి పారేయించాడు .ఇప్పుడది పోర్చుగల్ లోని’’ సిత్తా’’ లో ఉంది .

గుజరాత్ చివరి సుల్తాన్ ముజఫర్ ఇల్లా చాలా బలహీన పాలకుడు .ఆయన్ని పట్టించుకోకుండా రాజాదికారులుపరగణాలను పంచుకొని అనుభవించటం ప్రారంభించారు .సౌరాష్ట్రను  దౌలత్ ఖాన్ అనే వాడు లోబరచుకొన్నాడు .పేరుకు మాత్రమె సుల్తాన్ .అస్తవ్యస్త పరిస్తితులలో ప్రాంతం అంతా అతలాకుతలం గా, అనిశ్చితం గా ఉంది .దీన్ని చక్క పెట్టె ఆలోచన తో సుల్తాన్ ఎట్ మద్ ఖాన్  మంత్రిఒకరు ధిల్లీ చక్రవర్తి అక్బర్ కు విన్నపం పంపుతూ గుజరాత్ లోని రాజకీయ సంక్షోభాన్ని నివారించమని కోరాడు .వెంటనే అక్బర్ అహమ్మదా బాద్ కు 1573లో చేరుకొన్నాడు . ముజఫర్ సుల్తాన్ ను అరెస్ట్ చేయించి ధిల్లీ కి పంపేశాడు .గుజరాత్ ను మొగ ల్ సామ్రాజ్యం లో కలిపేశాడు

.

కాని నక్క జిత్తుల ముజఫర్ ధిల్లీ నుండి కన్నుగప్పి 1578లో తప్పించుకొని గుజరాత్ చేరాడు .మాజీ అధికారుల అండతో మళ్ళీ తన సుల్తానేట్ ను పొందాలని ప్రయత్నం చేశాడు .విషయం తెలిసిన అక్బర్ సేనలు బందీ గా పట్టుకొనే ప్రయత్నం చేస్తే జామ్ నగర్ కు పారి పోయి అక్కడ జామ్ సత్తాజీ అనే ఆయన వద్ద శరణార్ధి గా ఉన్నాడు .పాదుషా సేనలు ముజఫర్ ను తమకు స్వాధీనం చేయమని కోరినా సత్తాజీ లెక్క చేయలేదు .ముజఫర్ ను అప్ప గించలేదు .బూచార్ మోతి వద్ద అక్బర్ సేనకు, సత్తాజీ సేనకు భీషణ యుద్ధం జరిగింది .సత్తాజి ఓడిపోయాడు .ముజఫర్ ‘’కచ్’’ చేరి ఎవరికీ కనబడ కుండా ఉన్నాడు .చివరికి అక్బర్ సేనలు వీడిని పట్టుకొని బంధించి ధిల్లీ కి తోలేస్తుండగా మధ్యలోనే ఆత్మ హత్య చేసుకొని చని పోయాడు ముజఫర్ .దీనితో గుజరాత్ లో సుల్తానుల పాలన అంతమైంది .ధిల్లీ చక్రవర్తి అక్బర్ సౌరాష్ట్ర కు రాష్ట్ర ప్రతి పత్తి నిచ్చాడు దీనినే ‘’సర్కార్ ‘’అంటారు .జునాగద్ ప్రాంతానికి గవర్నర్ ను నియమించి ప్రభాస్ పై అధికారాన్ని కూడా అప్పగించాడు అక్బర్ .శిస్తు వసూలు కోసం రెవిన్యు విధానం ప్రవేశ పట్టి అక్బర్ నగర్ రఘునాద్ జీ ,విష్ణూజి మరియు గోగి విష్ణూ జీ లకు దేశాయ్ హోదా నిచ్చి పరిపాలన చేయించాడు .

అక్బర్ మరమత సహనం ఉన్న వాడు కావటం తో మళ్ళీ సోమనాధ దేవాలయ నిర్మాణానికి స్థానికులు పూనుకొని సోమనాధ జ్యోతిర్లింగ ప్రతిష్టకు కార్య క్రమం మొదలెట్టి పూర్తీ చేశారు . .1647లో ఔరంగా జేబ్ ను గుజరాత్ గవర్నర్ గా అక్బర్ నియమించాడు .ఇప్పటి వరకు సోమనాద్ ఆలయం లో నిరంతరం గా నిరభ్యంతరం గా పూజలు జరిగాయి .ఔరంగ జేబ్ ప్రభాస్ లో విగ్రహారాధన జరగ రాదనీ ఆలయ ద్వంసం చేయాలనే ప్రణాళిక లో ఉన్నాడు .ఈ విషయం తెలిసిన అక్బర్ అతన్ని అక్కడి నుంచి తప్పించేశాడు .

1665లో ఔరంగాజేబ్ చక్ర వర్తి అయ్యాడు .వెంటనే సోమనాదాలయాన్ని నిర్మూలించమని ఆదేశాలు ఇచ్చాడు .జేబు గారి ఆజ్ఞా ను నేర వేర్చటానికి అఫ్జల్ ఖాన్ అనే సేనాని కొద్ది సైన్యం తో ప్రభాస్ చేరాడు .మ్లేక్ జియా అనే అఫ్జల్ ఖాన్ ముఖ్య సైనికాధికారి పధకం అమలు జరుపుతూ అక్కడ ఒక బ్రాహ్మణుడిని, గోమాతను ముందు చంపాడు .వెంటనే ఘోర సంగ్రామం ప్రారంభమైంది .రాక్తపాతం జరిగింది. సైన్యం కొద్దిగా ఉండటం తో అఫ్జల్ ఖాన్ వెనుదిరిగాడు .ఈ సంఘటన హిందువులలో భయాన్దోలనలను కలిగించింది .పెద్ద సైన్యం తో వచ్చి మీదపడతాడేమోనని భావించారు .కాని జునాగడ్ గవర్నర్ ఇద్దరినీ కూర్చో బెట్టి మాట్లాడి ఒక ఒప్పందం కుదిర్చాడు .జునాగడ్ గవర్నర్ వివేకి ,చాకచక్యం ఉన్న వాడు .అయినా సోమనాధ ఆలయం లో పూజాదికాలు జరపటానికి భయపడ్డారు హిందువులు .

1704లో ఔరంగ జేబ్  సోమనాదా లయాన్ని కూల్చేయమని మళ్ళీ హుకం జారీ చేశాడు .ఇంక అక్కడేప్పుడూ ఏ పరిస్తితులలోను సోమనాధార్చన జరగ రాదనీ ఔరంగా జేబ్ అనుకొన్నాడు .కాని అతని ఫర్మానా జారీ అయి అమలు జరిపే లోపే ఔరంగ జేబు 1707లో చని పోయాడు .ఈ కాలం లో పూజారులు బ్రాహ్మణులూ  శశి భూషణ మహా దేవాలయానికి వెళ్లి శివార్చన చేసేవారు . జేబు మరణం తో ప్రభాస్ లో మళ్ళీ కల్లోల పరిస్తితులేర్పడ్డాయి .న్యాయం చట్టం లేకుండా పోయాయి .భీతావహ పరిస్తితులేర్పడ్డాయి .స్వైర విహారం ఎక్కువైంది .స్థానిక నాయకుడు దేశాయ్ ఈ పరిస్తితులను చక్క దిద్ది శాంతి నెలకొల్పాడు .ఈ ప్రాంతాన్ని చక్రవర్తి తరఫున దేశాయి పాలించేవాడు .ఈ సమయం లో మాలిక్ జియా కొడుకు మాలిక్ ఖాన్ ప్రభాస్ పై దాడి చేశాడు .దేశాయిల నుంచి అధికారం లాక్కున్నాడు .ఇరుప్రక్కల పెద్ద యుద్ధమే జరిగింది దేశాయ్ మహావ్ జి ,సోదరులు దేశాయ్ ఆనంద్ జీ ,శేఖరన్ లతో సహా  యుద్ధం లో ప్రాణాలు కోల్పోయారు  .కాని మాధవ్ జీ కొడుకు సూరజ్ మల్ చక్రవర్తి సేనల సహకారం తో శాంతి ,న్యాయం చట్టాలను స్థాపించాడు .ప్రభాస్ ను శత్రు సేనల నుండి కాపాడాడు .సూరజ్ మల్ చేసిన అద్భుతానికి చక్రవర్తి సంతోషించి సూరజ్ మల్ కు  విస్తృతం గా ప్రదేశాలను అప్పగించాడు .ఇలా మళ్ళీ ప్రభాస్ లో శాంతి పరిస్తితులు నెలకొల్పిన ఘనత సూరజ్ మల్ దే.

మొగలాయీ సామ్రాజ్య క్షీణ దశలో గుజరాత్ లో ముఖ్యం గా సౌరాష్ట్ర లో మళ్ళీ అస్తవ్యస్త పరిస్తితులేర్పడ్డాయి .దేశాయి ప్రభ్రుతులు జూనియర్ గవర్నర్ మొజి షేర్ ఖాన్ బాబీ కి ఒక సందేశం పంపి ఇక్కడ శాంతి  భద్రతలు నెలకొల్పమని ఈ ప్రాంతాన్ని యేలమని జునాగడ్ రమ్మని  కోరారు .బేబీ వీరి కోరిక మన్నించి 1747లో జునాగడ్ లో బాబీ వంశ పాలనకు నాంది పలికాడు .ఈ సమయం లో ప్రభాస్ మాత్రం అతని పరిపాలన లో లేదు .అప్పుడిక్కడ నియామత్  ఖాన్ పరిపాలన ఉండేది .ప్రభాస్ మాత్రమె కాక వేరావాల్ ,కుల్యన్న మొదలైన వన్నీ ధిల్లీ చక్రవర్తి అనుమతి పత్రం తెచ్చుకొని పాలించాడు .నియామత్ ఖాన్ లోడీ వంశీకుడు .ఖాస్బియాస్ అనే రాజునూ అణచి ఉంచాడు .ఇదే సమయం లో మహా రాష్ట్ర నౌకాది పతి మనాజీ ఆంగ్రే నౌక ను వేరావాల్ నౌకాశ్రయం లో లంగరు వేయించాడు .నియామత్ ఖాన్ లోడి  అతనికి భారీ నజరానాలు సమర్పింఛి ఇక్కడినుండి తప్పుకోవలసిన్డిగా చెప్పకనే చెప్పాడు .ఇదే అదను అనుకోని పోర్చుగీసు వారు నిజామ్త్ ఖాన్ ను తమకు కూడా అలాగే నజరానా భారీ గా చెల్లించమని కోరి ,పొంది ,నెమ్మదిగా అతన్ని తప్పించే ప్రయత్నం చేశారు ఈ కానుకల చెల్లింపులతో కోశాగారం ఖాళీ అయి నియామత్  ఖాన్ ఆర్ధిక ఇబ్బందుల్లో పడ్డాడు .దీనితో ప్రజల మీద పన్నులు అధికం గా వేసి పీడించి వసూలు చేయటం మొదలెట్టాడు .హింసించి డబ్బు వసూలు చేయించాడు .ఖాన్ దుర్మార్గాలను సహించ లేక పోయారు ప్రజలు .దేశాయిలు కాస్బియాలు కలిసి ఖాన్ పై  తిరుగు బాటు చేశారు .నియామత్ ఖాన్ ను ఓడించారు .ఖాన్ కుల్యన్నాకు పారి పోయాడు .Veraval is located in Gujarat  veraval Gate of the city of Junagadh

Lakhota Lake lakota lake in jam 

 

 

సశేషం

 

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -28-3-14-ఉయ్యూరు

వ్యాఖ్యానించండి

Filed under దేవాలయం